SAMSUN KAVAK ŞEYHLİ KÖYÜ

14.01.2013



Kavak Şeyhli Köyü Samsun'a 60 kilometre Kavak ilçesine 10 kilometre uzaklıktadır. Kavak  Asarcık karayolu üzerinden Şeyhli köyü sapağından ulaşılmaktadır.

 

15. ve 16. Yüzyıl tahrir defterlerinde Kavak sınırlarında bulunmayan bu köye 1642 tarihli Canik Livası Reaya Defteri'nde rastlıyoruz. Şıhlı diye geçen köy, köprücülük ve derbentçilik hizmeti karşılığında avarız vergisinden muaf tutulmuşlardır.

 

Köy adını buraya yerleşen Osmanlı arşiv belgelerinde Şeyhler, Şeyhli, Şeyhlü tabiriyle anılan Yörük Türkmen taifesinden alır. Türkay'a göre bu cemaat Bozulus aşiretindendir. Yaylakları Develü, Erciyes ve Zamantı'da, kışlakları Aksaray ve Kırşehir'de idi.

 

Şeyhli adının aşiretler arasında yaygın olarak kullanıldığını biliyoruz. Osmanlı arşiv belgelerinde birçok yerde iskan olan bu cemaatin Dulkadir, Yeni İl, Bozolus, Haleb Türkmenleri gibi büyük topluluklar içindeki aynı aşiretlerle bağını kurmak müşküldür. Gündüz'e göre bunlar Bozulus ve Dulkadir Türkmenleri'nden kopan gruplar olmalıdır. Bu cemaati, Danişmendi Türkmenleri içinde de görüyoruz. Bu oymak adı (şıh) Türkçe olup Azerbaycan ve Doğu Anadolu?da din görevlisi anlamında kullanılır. Şıh sözü ışıklandıran, aydınlatan bilgi veren, çok bilen anlamındadır. Zamanla Oğuzlar?da oymak ve yer adı olarak kullanılmıştır. Türkiye'de Şıhlı Köyü, Şıhlar Köyü adıyla 108 köy bulunmaktadır. Şeyh kavramının başka manaları da vardır. Ahi teşkilatında loncalarda bir esnaf birliğinin başında olan kişiye bir kabilenin veya aşiretin başındaki kişiye de şeyh / şıh denir. Anadolu?da bazı yörelerde yaşlı kimselere de şıh ünvanı verilir.

 

DEĞİRMENÖNÜ

Şeyhli'nin mahallesidir. Asarcık'tan Germiyan  Bekdemir'e sapmadan bir değirmen bulunuyor.

 

KADILLI

Bu mahalle adını Kadı, Kadılar, Kadılu diye geçen Yörükan taifesinden alır. 15. Ve 16. Yüzyılda Kavak Sınırları içerisinde bulunmayan köy ve mahalller 1642 yılında dikkat çekici şekilde kayıtlara girmiştir. Nitekim 1642 yılı Canik Avarız defterinde Karye-i Şeyhlü ve Karye-i Kadılu'yu görüyoruz. Şeyhli, 5 hane iken Kadılu 4 hanedir.

 

25 Ocak 1811 tarihli bir Osmanlı arşiv belgesinde Kadılı'da Mehmet Efendi Medresesi bulunmaktadır.  

Kaynak:Mehmet KÖSEOĞLU