SAMSUN KAVAK ALAGÖMLEK KÖYÜ

14.01.2013


 
Kavak Alagömlek Köyü k
ayalık bir arazide dağ eteğine kuruludur. Arka tarafı ormanlıktır. Samsun iline 50 kilometre Kavak ilçesine 40 km uzaklıktadır. Samsun?dan gidenler için ilçe merkezinden Kavak-Çakıralan karayolu hattından Mahmutbeyli köyü üzerinden ulaşılmaktadır.

 

 

TARİHSEL DURUM

Ala sözcüğü, karışık renkli, benekli, alaca menkuş anlamlarında zikredilirken birkaç renkli anlamında da kullanılır. Gömlek, eski Türkçe?de könglek olan sözcük, könül (gönül) den küçültme ekiyle könglek-gömlek halinde söylene gelmiştir. Halka göre, fakir insanların giydiği alaca bir gömlek vardır. Ala gömlekli tabiri fakir insanlar için kullanılan bir deyimdir. Farklı kumaşların bir araya getirilmesiyle oluşmuş bir gömlektir. Köy, arazi yapısından dolayı da bu tabiri almış olabilir. Alagömlek Türkiye?de bu adı taşıyan tek köydür. 18. yüzyılda kurulduğu tahmin edilen köy 1837 Canik Liva Defteri?nde Karayusuflu ile birlikte tek muhtarlık halindedir. Köyün ilk muhtarı, Sar Hasan oğlu Osman?dır.

 

 

ÇÜRÜKHALİLOĞLU

Alagömlek ile Karayusuflu arasında Koçuköy?ün üstünde Çürükdağa, Çürükhaliloğlu dağı da bulunur. 1890 yılında Japonya karasularında batan Ertuğrul Firkateyninde ?Kavaklı (Samsun) Çürükhaliloğulları?ndan Osmanoğlu Hüseyin Er (1888) künyeli bir şehidimiz bize bu yer adının buraya yerleşen aile reisinin adından geldiğini ortaya koyuyor.

 

 

KARA AHMEDOĞLU

Alagömlek mahallelerinde yer adı verme geleneğinde o mahalle yerleşen aile veya aileler topluluğunun reisinin adını verme bulunuyor.

 

 

GÖKGÖZOĞLU

Gökgözlü, gözleri mavi ile yeşil arası olan başka bir anlatımla gözleri açık mavi olan anlamındadır. Mahalle, adını buraya yerleşen bir aile reisinin lakabından almıştır.

 

 

KOÇİ KOÇKÖY

Koçköy, Alagömlek?e yakın 500 metre. Dağın eteğinde ormanın dibinde önünde bir arazi vardır. Düzlüğe yakın bir arazidir. Köyün çamur olmaması için yukarı kesimde kuruludur. Totemik unsurlar ve bozkır sanatında Matmazel Auboyer, geyikten sonra koçun öncelikli yerini belirler. Göçebe sanatının Sovyet ilim adamı Griaznoz, genellikle baba adını taşıyan çoğunlukla koç olmak üzere hayvan başlı taş heykellerinin önemini belirtir.

 

 

Uygurlarda kudsiyet açısından koçun kurban edildiğini biliyoruz. Koç kurbanı Osmanlı devletinde de vardır. Tuğ-ı hümayuna çıkarken 12 koç kurban edilirdi. Kuran-ı Kerim?de Hz. İbrahim?in oğlunu kurban alarak boğazlarken Allah?ın bir işaret göstermesini Türkler önceki totem inançlarından ve Tevrat?taki koç kavramından olsa gerek koç indirdi diye nitelendirirler. Oysa Kuran-ı Kerim?de koç kavramını ifade eden sözcük bulunmuyor. Hatta bir muhtarın ?kınalı koç indirildi? tabirini de kullanması Orta Asya izlerini bizimle paylaşması açısından dikkat çekiciydi. Sağlıklı, gürbüz erkek çocuklarına verilen şanlardan birisi de koçtur. Koç erke, yiğit anlamındadır.

 

 

15. ve 16. yüzyıl tahrir defterlerinde Cemaat-i Karayusuf?a bağlı olan ?Koci? yaptığımız bu günkü Alagömlek köyünün mahallesi olan Köyköy?dür. Bu mahalle adını Osmanlı kayıtlarında geçen ?kocu, koçulu? Yörük Türkmen cemaatinden almış olabilir. Koci Türkler?de şahıs adları arasındadır. Sağlık, gürbüz, genç erkek çocuklara bu ad verilir.

 

 

CUMACIK CAMİ

Alagömlek köyünde yaptırılan bu ahşap cami sonradan Rahimoğlu mahallesine kaldırılmıştır. Cami görülmeye değerdir. Minberin çıkış yerinde 1317 (1901) tarihi yazılıdır. Caminin giriş kapısı, ahşap süslemeciliğinin güzel örneklerindendir.  Alagömlek köyünün tarihi ambarları da tüm güzelliğiyle dikkat çekiyor.


Kaynak: Mehmet KÖSEOĞLU